Kancelaria Radcy Prawnego Sylwia Szewczyk-Jankowska
Podstawa prawna
- Ustawa z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych (k.s.h.; t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 18, z późn. zm.).
art. 201 § 1; art. 205 § 1; art. 210 § 1; art. 293 § 1–3; art. 299 § 1–2. - Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 913).
art. 11 ust. 1–2; art. 21 ust. 1–3. - Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny (k.c.; t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 795).
art. 118; art. 120 § 1; art. 442¹ § 1. - Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r. – Kodeks pracy (k.p.; t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 277, z późn. zm.).
art. 22 § 1 i § 1¹; art. 94 pkt 9a.
Umowy i reprezentacja
Zbierz obowiązujące umowy, aneksy, regulaminy i pełnomocnictwa. Sprawdź, kto może zaciągać zobowiązania oraz jak zatwierdza się odstępstwa od wzorów. W spółce z o.o. sposób reprezentacji wynika z ustawy i umowy spółki; dane rejestrowe są ważnym punktem weryfikacji, ale nie wyczerpują wszystkich ograniczeń i szczególnych przypadków.
Umowa między spółką a członkiem zarządu wymaga analizy art. 210 k.s.h. Zwykłe podpisanie jej przez innego członka zarządu może być niewystarczające. Z kolei zasady zatwierdzania wydatków wewnątrz firmy nie zawsze są tym samym co umocowanie wobec kontrahenta. Te dwa poziomy powinny być opisane osobno.
Zespół i dokumentacja pracownicza
Rodzaj umowy powinien odpowiadać faktycznemu sposobowi wykonywania pracy. Nazwanie dokumentu „współpracą B2B” nie rozstrzyga kwalifikacji, jeśli relacja spełnia cechy stosunku pracy wskazane w art. 22 k.p. Analiza obejmuje podporządkowanie, miejsce i czas pracy, osobiste wykonywanie zadań oraz rzeczywisty sposób organizacji.
Sprawdź dokumentację pracowniczą, dostęp do danych, zakresy obowiązków i odpowiedzialność za aktualizację dokumentów. W 2026 r. istotna jest również poprawność danych o stażu. Procedura, której nikt nie stosuje, nie zapewnia ochrony sama przez swoje istnienie. Wyznacz osobę odpowiedzialną i sposób potwierdzania wykonania obowiązku.
Należności i spory
Zestawienie należności powinno zawierać podstawę roszczenia, termin płatności, dowody wykonania świadczenia i bieżący status rozmów. Wcześnie identyfikuj reklamacje oraz brakujące protokoły. Sam raport księgowy może nie wyjaśniać, dlaczego kontrahent kwestionuje fakturę ani jakie dowody będą potrzebne w razie sporu.
Roszczenia gospodarcze zasadniczo przedawniają się po trzech latach, lecz rodzaj umowy może prowadzić do innego terminu. Ustal go dla każdej grupy należności. Wezwanie do zapłaty nie jest samo w sobie przerwaniem przedawnienia. Oceń też ugodę, zabezpieczenia i koszty; skierowanie każdej faktury do sądu bez analizy nie musi być racjonalną decyzją.
Płynność i obowiązki zarządu
Niewypłacalność to pojęcie ustawowe, nie wyłącznie ujemny wynik finansowy. Art. 11 Prawa upadłościowego wiąże ją m.in. z utratą zdolności wykonywania wymagalnych zobowiązań pieniężnych. Ustawa przewiduje domniemanie przy opóźnieniu przekraczającym trzy miesiące oraz odrębną przesłankę nadmiernego zadłużenia określonych podmiotów. Domniemanie nie oznacza bezpiecznego okresu oczekiwania.
Art. 21 ust. 1 przewiduje obowiązek złożenia wniosku o upadłość co do zasady w ciągu 30 dni od wystąpienia podstawy. To termin wykonania obowiązku, nie przedawnienie roszczenia. Przy problemach płynności potrzebna jest pilna analiza danych i możliwości restrukturyzacji. Coroczny przegląd nie zastępuje bieżącego monitorowania wymagalnych zobowiązań.
Odpowiedzialność członków zarządu
W spółce z o.o. bezskuteczność egzekucji przeciwko spółce może otwierać drogę do odpowiedzialności członków zarządu z art. 299 k.s.h. Nie jest to automatyczna odpowiedzialność każdej osoby wpisanej kiedykolwiek do KRS. Trzeba zbadać okres pełnienia funkcji, przesłanki roszczenia, możliwość obrony i ustawowe podstawy uwolnienia od odpowiedzialności.
Uchwała z 2008 r. dotyczy reguł przedawnienia tej odpowiedzialności. Obecny art. 442¹ § 1 k.c. odwołuje się także do wiedzy możliwej do uzyskania przy należytej staranności; nie wolno mechanicznie przepisywać starego brzmienia przepisu. Dodatkowo należy uwzględnić orzecznictwo konstytucyjne dotyczące możliwości kwestionowania długu przez byłego członka zarządu. Odrębnym zagadnieniem jest odpowiedzialność wobec samej spółki z art. 293 k.s.h.
Jak zaplanować przegląd z doradcą
Przygotuj aktualną umowę spółki, uchwały, dokumenty reprezentacji, zestawienia zobowiązań i należności, kluczowe kontrakty oraz opis zatrudnienia. Ustal właściciela każdego ryzyka, termin działania i dokument potwierdzający zamknięcie sprawy. Rejestr ryzyk powinien być krótki i aktualizowany, a nie służyć wyłącznie archiwizacji.
Radca prawny jest szczególnie potrzebny przy utracie płynności, sporze wspólników, istotnej zmianie modelu zatrudnienia lub kontrakcie przekraczającym zwykłą skalę działalności. Przykład hipotetyczny: wzrost zaległych należności skłania firmę do zaciągania kolejnych zobowiązań. Wspólna analiza prawna i finansowa może ujawnić potrzebę działania wcześniej niż zamknięcie roku obrotowego.
Orzecznictwo Sądu Najwyższego
uchwała składu 7 sędziów SN z 7 listopada 2008 r., III CZP 72/08.
Do roszczeń wierzycieli spółki z o.o. wobec członków zarządu opartych na art. 299 k.s.h. stosuje się przepisy o przedawnieniu roszczeń z czynów niedozwolonych. Termin trzeba badać odrębnie od przedawnienia pierwotnego długu spółki.
Źródło orzeczenia (SN, PDF)Artykuł ma charakter informacyjny. Nie stanowi porady prawnej ani oferty. Rozstrzygnięcie konkretnej sprawy wymaga analizy faktów, dokumentów i właściwych przepisów.