Kancelaria Radcy Prawnego Sylwia Szewczyk-Jankowska
Podstawa prawna
- Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. – Kodeks rodzinny i opiekuńczy (k.r.o.; t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 236).
art. 56 § 1–3; art. 57 § 1–2; art. 58 § 1–3; art. 59; art. 60 § 1–3; art. 137 § 1.
Zgoda małżonków nie wystarcza do rozwodu
Sąd bada, czy nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia. Ocenia także przeszkody, w szczególności dobro wspólnych małoletnich dzieci oraz zasady współżycia społecznego. Samo zgodne oświadczenie, że strony chcą się rozwieść, nie zastępuje tych ustaleń. Brak sporu o winę nie oznacza automatycznie jednej rozprawy ani określonej daty zakończenia sprawy.
Na zgodne żądanie małżonków sąd zaniecha orzekania o winie. Powstają wtedy skutki takie, jak gdyby żadne z nich nie ponosiło winy. Decyzja ma znaczenie prawne, zwłaszcza dla alimentów między byłymi małżonkami, dlatego nie należy traktować jej wyłącznie jako sposobu na szybszą procedurę.
Dzieci wymagają odrębnych ustaleń
Wyrok obejmuje władzę rodzicielską nad wspólnym małoletnim dzieckiem, kontakty oraz udział rodziców w kosztach utrzymania i wychowania. Sąd uwzględnia pisemne porozumienie rodziców, jeżeli jest zgodne z dobrem dziecka. Na zgodny wniosek stron może nie orzekać o kontaktach. Nie zwalnia to rodziców z potrzeby praktycznego ustalenia opieki.
Dobre porozumienie opisuje zwykły tydzień, święta, wakacje, przekazywanie informacji o zdrowiu i szkole oraz sposób ponoszenia wydatków. Nie kopiuj wzoru, którego nie da się realizować przy rzeczywistych godzinach pracy i odległości między domami. Wysokość świadczeń wymaga sprawdzenia potrzeb dziecka oraz możliwości rodziców.
Alimenty między byłymi małżonkami
Po rozwodzie bez orzekania o winie były małżonek znajdujący się w niedostatku może żądać środków utrzymania w zakresie odpowiadającym jego usprawiedliwionym potrzebom oraz możliwościom zarobkowym i majątkowym zobowiązanego. Nie jest to ten sam mechanizm co rozszerzona odpowiedzialność małżonka wyłącznie winnego, o której mówi art. 60 § 2 k.r.o.
Obowiązek wygasa, gdy uprawniony zawrze nowe małżeństwo. Gdy zobowiązany nie został uznany za winnego, co do zasady wygasa też po pięciu latach od rozwodu; wyjątkowe okoliczności mogą uzasadniać przedłużenie przez sąd na żądanie uprawnionego. Ten okres nie jest terminem przedawnienia poszczególnych rat alimentów.
Majątek, mieszkanie i dokumenty
Podział majątku nie następuje automatycznie przy rozwodzie. Sąd może go dokonać na wniosek, jeżeli nie spowoduje to nadmiernej zwłoki. Przy sporze o wyceny, nakłady lub długi potrzebne bywa odrębne postępowanie. Rozwód sam w sobie nie zwalnia z odpowiedzialności wobec banku za wspólnie zaciągnięty kredyt.
Przygotuj odpis aktu małżeństwa, akty urodzenia wspólnych małoletnich dzieci, zestawienie kosztów ich utrzymania, dokumenty dochodowe i propozycję ustaleń. Jeśli małżonkowie nadal mieszkają razem, opisz sposób korzystania z lokalu. Informacje o majątku i zobowiązaniach zbierz osobno, aby nie utożsamiać zakończenia małżeństwa z pełnym rozliczeniem finansowym.
Terminy i możliwość zmiany stanowiska
Roszczenia o świadczenia alimentacyjne przedawniają się co do zasady po trzech latach, przy uwzględnieniu reguł dotyczących biegu przedawnienia. Pięcioletni okres z art. 60 § 3 k.r.o. dotyczy wygaśnięcia obowiązku, nie przedawnienia. Terminów procesowych wskazanych w pouczeniach sądu nie wolno zastępować żadnym z tych okresów.
Od zmiany przepisów w 2025 r. art. 59 k.r.o. przewiduje rok od uprawomocnienia rozwodu na oświadczenie o powrocie do poprzedniego nazwiska przed kierownikiem USC lub konsulem. To termin do wykonania uprawnienia, a nie przedawnienie roszczenia. Przy starszym wyroku należy dodatkowo sprawdzić regulację przejściową. Zgoda na nieorzekanie o winie może natomiast zostać cofnięta w toku postępowania, także w apelacji.
Kiedy warto skonsultować porozumienie
Pomoc radcy prawnego jest przydatna przed podpisaniem ustaleń dotyczących dzieci, rezygnacją z żądań alimentacyjnych lub rozliczeniem majątku. Warto z niej skorzystać również wtedy, gdy stanowiska małżonków zmieniają się albo występuje nierównowaga informacyjna. Porozumienie powinno odpowiadać realnej sytuacji, a nie tylko wyglądać zgodnie na papierze.
Przykład hipotetyczny: strony zgadzają się na rozwód, lecz inaczej rozumieją finansowanie wakacji dziecka. Zapisanie zasad i wyjątków przed rozprawą może zmniejszyć ryzyko późniejszych nieporozumień. Celem analizy jest świadoma decyzja, bez obietnicy określonego wyniku postępowania.
Orzecznictwo Sądu Najwyższego
uchwała SN z 24 listopada 2006 r., III CZP 106/06 (skład 3 sędziów).
Małżonek może cofnąć w apelacji wcześniejsze żądanie zaniechania orzekania o winie. Porozumienie na początku sprawy nie gwarantuje więc utrzymania wspólnego stanowiska aż do końca postępowania.
Źródło orzeczenia (SN, PDF)Artykuł ma charakter informacyjny. Nie stanowi porady prawnej ani oferty. Rozstrzygnięcie konkretnej sprawy wymaga analizy faktów, dokumentów i właściwych przepisów.